Alama kubwa ya uhuru wa Afrika, mamlaka ya kitaifa na utaifa dhidi ya ukoloni, Lumumba alikuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Jamhuri huru ya Kongo mwaka 1960. Alitetea Kongo iliyoungana, huru na yenye mamlaka kamili, isiyotawaliwa au kudhibitiwa na nguvu za kigeni. Kuuawa kwake kulimfanya kuwa alama ya kudumu ya mapambano ya Afrika kwa ajili ya kujitawala, uhuru na heshima ya Waafrika.